Waar dromen elkaar ontmoeten: mixed zone aan de voet van de Mount Everest

Net als bij grote sportevenementen heb je ook aan de voet van de Mount Everest een soort mixed zone waar buitenstaanders en klimmers elkaar ontmoeten. In elk geval aan de Tibetaanse kant van de berg die op de grens ligt van Nepal en Tibet. Fietsend bereik je die zone via het beroemde Rongbuk klooster of wat er van over is. Het laatste stuk van die route op circa 5200m hoogte, was het slechtste en  moeilijkste deel van de hele route. Nadat je gedurende meerdere dagen Chomolungma steeds groter hebt zien worden, fiets je er dan recht op af. Je wilt steeds ver vooruit kijken naar die magistrale berg die voor je opdoemt. Maar in plaats daarvan moet je steen voor steen de weg van de minste weerstand zoeken. 

Blik op de Everest vanaf de Pang La pass (5200m hoogte)

Door vanaf Lhasa naar het Everest basecamp te fietsen, had ik een jongensdroom verwezenlijkt: ooit Tibet te bezoeken én door de Himalaya te trekken. Dit basecamp op 5200+ m hoogte bestaat uit enkele tenten voor de duur van het klimseizoen. Het is ook een soort mixed zone zoals bij sport evenementen, waaronder een tent genaamd “Hotel California”. Boven de ingang hangt, hoe toepasselijk, een soort uithangbord met “Welcome”. Voor of nadat ze hún droom hebben verwezenlijkt, kunnen bergbeklimmers letterlijk en figuurlijk afzakken van de berg voor een drankje en met fietsgekken een colaatje nuttigen. Lekker uitgezakt en liggend op brede kussens.

In 2016 is dat slechtste stuk van de route geasfalteerd. Er zullen nu wel veel meer toeristen komen dan alleen verdwaalde fietsers zoals ik. Maar de berg en de route er naar toe blijven als in een droom. En voor “Hotel California” zal altijd gelden, net als voor de klimmers op de Everest,

“This could be heaven,

Or this could be hell.”

Cycling from Lhasa to Kathmandu, 2004

Over meer dan 10 passen van 5000m of hoger. Circa 1100km waarvan in Tibet circa 110km asfalt. Na twee weken heb je dagenlang steeds uitzicht op  de kanjers  van Everest (Chomolungma) en andere achtduizenders waaronder Makalu, Lhotse, Cho Oyu. Chomolungma is de lokale naam voor Mount Everest, genoemd naar de Tibetaanse godin “Moeder van de wereld”.

Mijn eerste, experimentele digitale camera begaf het tijdens de trip, ik heb nauwelijks foto’s van de route zelf, bivak en basecamp. Maar een goede indruk van de toenmalige fietsroute is te vinden in:

Over de bergen van Tibet, H. Schulte Nordholt en L. van der Aalsvoort, ISBN 9056700758. Met een voorwoord van Peter Winnen.  

Eagles, Hotel California, geschreven door Don Felder (muziek) en Glenn Frey  en Don Henley (tekst).

Over de diverse dromen:

Nu.nl/weekend/3946846/waar-hotel-california-echt-gaat.html

https://www.melvinredeker.nl/veiligheid-blog/waarom-sterven-er-zoveel-klimmers-op-mount-everest/

 

Ik hoop, ondanks cyclonen, dat het dankzij de Chaminuka Spirit (“Svikiro”) ook in perioden van droogte gaat regenen

Na een wandeling in de noordelijke Transvaal, Zuid Afrika, kwam ik uit op een stille weg met weinig of geen verkeer. Het was één van de betere wegen in die omgeving, een gravel weg. Die gravel wegen waren vaak beter dan menig geasfalteerde weg elders in Afrika.

Op deze weg was niets of niemand te zien, ik zette er flink de pas in. Na een paar kilometer sprong vanuit het niets ineens een kleine koopman vóór me de weg op. Als enige koopwaar drukte hij mij een klein schilderijtje onder mijn ogen dat direct mijn aandacht trok. Het schilderijtje wat hij omhoog hield is circa 20cm bij 20cm.

De koopman, klein, vurige ogen, probeerde in zijn landstaal duidelijk te maken waar dit werkje over gaat, overigens zonder één woord Afrikaans of Engels. Ik begreep niets van wat hij zei, maar dat was ook niet nodig. Ik werd geïntrigeerd door de heldere kleuren. Ook vond ik het opmerkelijk dat de schilder zijn werk vervolgde tot over de rand van het houten lijstje. Zoals sommige moderne westerse schilders ook wel eens deden, maar bij hen werd het direct een soort statement. Bij dit schilderijtje is het volkomen natuurlijk.

De koopman wees mij op de achterkant waar op papier een verhaaltje stond geschreven, dat vervolgens op de achterzijde was gelijmd.

Onlangs heb ik dat verhaaltje met behulp van een vergrootglas letter voor letter gereconstrueerd:

The Chaminuka Spirit (“Svikiro”)

The Chaminuka “Svikiro” is passed.

He is crossing the river.

He is being assisted by the birds of the world.

He did that before the rain season comes.

If the spirit does not cross the big river,

the rain would not come.

The Chaminuka Spirit. Olie op hout. Circa 1993. Maker onbekend.

De achterzijde was wel een beetje een puzzel, alsof het schilderijtje zelf ook in de regen had gelegen:

Achterzijde met toelichting

Toelichting, iets uitvergroot, schaal ca. 1:2

Hoe zit dat met  Chaminuka en “svikiro”? Chaminuka en Nehanda zijn broer en zus, kinderen van Murenga de founding father van Zimbabwe. Twee “mhondoro spirits”, bezielende figuren die voortleven in de vorm van een leeuw. Leeuwen zijn de meest koninklijke en meest krachtige geesten van de hemelen, kinderen van God. Chaminuka en Nehanda staan qua macht en goddelijkheid op gelijke hoogte als Christus en Buddha.

Bij de Shona, een groot volk van Zimbabwe, ooit afkomsig uit Tanganyika nu Tanzania, vervulden de “svikiro” de rol van medium om de hulp van god en heiligen in te roepen. Als er droogte dreigt kan een “svikiro” de hulp inroepen van Chaminuka, gezonden door de hoogste god. 

Oude vrijheidstrijders tegen de blanken in de 19^de eeuw, maakten eigenlijk geen verschil tussen Christus en Chaminuka. Er was voor die vrijheidsstrijders reden genoeg om tot Chaminuka te bidden, in plaats van tot een “buitenlandse” messias zoals Christus. Chaminuka en Nehanda zijn verschoond gebleven van Europese smaak en invloed, zeker van belang voor nationalistisch denkenden.

Het is nu ruim 25 jaar later en het schilderijtje hangt in Friesland naast een schoorsteenpijp. Kort geleden heeft de cycloon Idai huisgehouden in delen van Zimbabwe, Mozambique, Malawi en Madagascar. Enorme hoeveelheden regen hebben veel mensenlevens gekost en blijvende schade aangericht. Met klimaatverandering weet je het maar nooit. Cyclonen zijn in die regio niet uitzonderlijk en brengen veel regenval met zich mee. Ze worden niet specifiek veroorzaakt door de recente klimaatverandering, maar de impact wordt wel versterkt door de geleidelijke temperatuurstijging van de aarde en van het zeewater in het bijzonder.

Of het daardoor gemiddeld droger, natter wordt of beide, met grotere extremen, ik hoop in elk geval dat het ginds op de lange termijn genoeg blijft regenen. Moge de kracht van de lokale svikiro voldoende zijn om Chaminuka aan te roepen wanneer nodig.

Svikiro = medium

Chaminuka = één van de twee “mhondoro” spirits, lion spirits, leeuwen van de hemelen, kinderen van God.

Diana Auret, The Mhondoro spirits of supratribal significance in the culture of the Shona, African Studies, Volume 41, 1982, Issue 2, page 1173-187. Published online 2017.

https://doi.org/10.1080/00020188208707585

J.R. Crawford, Witchcraft and Sorcery in Rhodesia, Chapter 16, African ethnographic studies in the twentieth century, Routledge.